Қазақ жеріндегі “Указной молдалар” жайлы

Құрбанғали Халид: «…Сонда да болса қазақ ауылдарына әр болысқа бір-бірден ноғайдан молда тағайындатып алу үшін ақша жинап беріп Уфаға қатынасқа шықты. Молдалар күймелерімен желдіртіп, указдарын алып, мойындарына шынжыр баулы сағат салып, тойлап қайтқандай болып келіп, кетіп жатты. Қағаз алған молдалар сондай бір істер істеді: онымен не дінді, не дүниені ұстай алмайсың. Бір адам өлсе указной […]

Тәуке ханның Осман сұлтаны Үшінші Ахметке Мәскеуге қарсы соғысуға шақырған хаты

“Власть и отвага, величие и справедливость, слава и милость наполняют служителя двух священных городов [Мекки и Медины], хакана земель и морей, хакана ибн хакана, султана Ахмад-хана благодаря его славе, отмеченной примирением и согласием, чистосердечием и единодушием, присущими безграничной вере; и вследствие его чистоты и чистосердечия искреннего покровителя [веры] – избранного и похвального потомка великого правящего […]

Ғылым докторы, профессор: “Біз көшпенді емеспіз. шынайы «Қазақ тарихын» жазуы­мыз керек”

«…Қазақ тарихын рухани жағынан жаңғыртып, тарихи тұрғыдан жазу үшін біз көшпенділік терминінен құтылуымыз қажет. Орталық Азиядағы археологиялық зерт­теулер ХХ ғасырдан басталды десек, сол бір ғасырдан астам уақытта археологтар осы гео­графиялық аймақтан тарихтың әр кезеңдеріне жататын құнды ескерткіштерді ашып, зерттеп, тарих ғылымына бұрын-соңды енбеген жаңалықтарды әкелді. Сондықтан осы жиналған бай артефактілерге негізделіп, тү­рік әлемінің жазылмаған тари­хын […]

1822 жылғы жарғы һәм отарлау саясаты

Қазақ Ордасын  әкімшілік отарлау ХҮІІ ғасырдың басында қарқынды жүргізілді. 1822 жылы «Сібір қазақтары туралы жарғы» қабылданып, Орта жүзде хандық билік жойылды. Жаңадан округтер пайда болып, қазақ халқын патша сайлаған аға сұлтандар басқаратын жүйе қалыптасты. Сөйтіп отарлаушылар құрған жаңа әкімшілік құрлым сегіз окург пайда болды. Атап айтқанда, 1824 жылы Қарқаралы, Құсмұрын окургі, 1831 жылы Аягөз округі, […]

Абылай ханның орындалмаған үш арманы

Ел аузында Абылай туралы көптеген аңыз-әңгімелер бар. Солардың бірін shynyrau.kz өз оқырмандарына ұсынбақшы. Бұл даңқты хан Абылайдың арманына қатысты аңыз. Өмірінің соңында Абылайдың қал-жағдайын сұрау үшін ордаға Бұқар жырау келіпті. Әңгімелесе келе жырау ханнан: «Сіздің уақытыңызда қазақтың басы бірігіп, көңілі бір марқайып қалды, тағы қандай арманыңыз бар?» депті. Сол кезде Абылай басын сәл көтеріп: «Үш […]